Ayak mantarı, ayak derisinde kaşıntı, kızarıklık, soyulma ve kötü kokuya yol açan yaygın bir mantar enfeksiyonudur. Nemli ortamlarda kolayca bulaşır ve tedavi edilmediğinde tırnaklara ilerleyerek tırnak mantarına dönüşebilir.
Bu rehberde ayak mantarının türlerini, belirtilerini, nasıl teşhis edildiğini, tedavi seçeneklerini ve tekrarını önlemenin yollarını açıklıyoruz. Kliniğimizdeki uygulama için mantarlı ayak bakımı sayfamızı inceleyebilir, podoloji hakkında genel bilgi alabilirsiniz.
Ayak Mantarı Nedir?
Ayak mantarının tanımı “Bir tür mantarın ayakta oluşturduğu deri sorunu” şeklinde yapılabilmektedir. Ayak mantarı tedavisi konusunda bu alanda uzmanlaşmış ekip arkadaşlarımızdan yardım alabilirsiniz.
Pek çok insan hayatı boyunca bir kez de olsa ayak mantarına maruz kalmıştır. Pek çok mantar karanlık ve nemli ortamı sevmektedir. Ayak mantarının ise en çok sevdiği ortam ayak yapısıdır. Kapalı alanda uzun süre kalan ayaklar mantar oluşumuna elverişli bir ortam yaratmaktadır. Özellikle yoğun bir iş temposuna sahip olan insanlar kapalı ayakkabılar içerisinde ayaklarının zarar görmesine neden olabilmektedir. Bu durum uzun vadede ayaklarda mantar oluşturacaktır. Dar ayakkabılar da ayak parmaklarının sıkışmasına ve mantar oluşumuna neden olmaktadır. Bu nedenle ayakkabı satın alır iken dikkat etmek son derece önemlidir.
Ayak mantarları bulaşıcı bir özelliğe sahiptir. Bu nedenle ayakkabıların ve çorapların kişiye özel olarak kullanılmasına dikkat edilmelidir. Ayrıca bireylerin spor salonu ya da hamamda yere çıplak olarak basmamaya da dikkat etmesi gerekmektedir.
Ayak Mantarı Türleri Nelerdir?
Ayak mantarı türleri toplamda 3 tanedir. En sık karşılaşılan mantar türü parmak arası mantarıdır. Bunun dışında makosan ve kabarcıklı olmak üzere 2 tane daha mantar türü bulunmaktadır. Genellikle küçük parmak arasında olan ayak mantarı türüne parmak arası mantarı denir. Bu tür ayak mantarı kişinin kaşıntı duymasına, ayaklarında pullanma ve yanma olmasına neden olur. Makossen ise kuruluk ve kaşıntı yapar. Kabarcıklı olan mantar türü en az görülendir. Kabarcıkların aniden patlaması ile oluşur ve hem ayak alt kısmında hem de üst kısmında meydana gelebilir.
Ayak Mantarı Belirtileri Nelerdir?
Ayakta mantar oluşum belirtileri aşağıda maddeler halinde açıklanmıştır:
- Ayak parmakları arasında oluşan yarıklar,
- Ayak parmaklarındaki iltihap ve soyuklar,
- Ayak tırnaklarının beklenenden daha kalın bir yapıya sahip olması,
- Ayak tırnaklarındaki renk ve doku değişimi,
- Ayaklarda oluşan kaşıntı hissi,
- Tırnak ve çevresinde oluşan içi su dolu küçük kabartılar ya da kızarıklıklar,
- Ayak derisinde döküntü ve kepeklenme,
- Yukarda yer alan belirtilerin ilerlemesi durumunda oluşan ağır yaralar ve tırnak kayıpları.
Ayak mantarları bazı durumlarda bireysel ilerler iken bazı durumlarda da tırnak mantarı ile birlikte görülmektedir. Bu gibi bir durumda tırnak sarı renk almakta ve tırnağın sağlamlığı bozulmaktadır.
Ayak Mantarının Görsel Belirtileri
Ayak mantarı görsel belirtileri bir kişinin ayak mantarına sahip olup olmadığını anlamasına yardımcı olur. En çok karşılaşılan görsel belirtiler şu şekilde sıralanabilir:
- Ayak tabanında lekeler ve kırmızılıklar oluşur.
- Ayak parmakları arasında yarılmalar olur.
- Ayak tırnakları kalınlaşır.
- Tırnak rengi değişmeye başlar.
- Tırnaklar soyulur ve daha ileri durumlarda tırnak kaybı yaşanır.
Ayak mantarı kimi zaman tırnaklara da bulaşarak burada da bazı görsel belirtilere neden olurlar. Mantar olan tırnak sarı renklidir. Tırnak şekilsizleşmeye başlar.
Ayak Mantarı Nasıl Teşhis Edilir?
Ayak mantarında teşhis konulur iken uzmanlarımız şu aşamalardan yararlanmaktadır:
- Kontrol işleminde tırnağın dış kısmı detaylı olacak incelenmektedir. İnceleme aşamasında tırnakta herhangi bir dökülmenin olup olmadığına bakılmalıdır.
- Tırnak yüzeyinde net bir belirti var ise mantar türü belirlenmektedir. Bunun için mantarda bir numune alınmalıdır.
- Yapılan bu işlemlerin sonucunda laboratuvar bulgularına da bakılarak kesin bir teşhis yapılmaktadır.
Bazı vakalarda ayak mantarı ve sedef hastalığı birbirine karıştırılmaktadır. İki vakanın ayırt edilebilmesi için belirli bir test aşamasından geçilmeli ve mantarın asıl nedeni araştırılmalıdır. Parmak üzerinde yer alan bakteri ve mikroorganizmalar tırnakta ağrıya neden olabilmektedir.
Ayak Mantarı Tedavisi Nasıl Yapılır?
Ayak mantarının tedavisinde yapılan uygulamalar arasında antifungal sprey ve kremler yer almaktadır. Bu malzemelere ek olarak uzmanlarımız oral yoldan alınan ilaçları da hastalara verebilmektedir. Özellikle ayak mantarını yok etmek amacı ile tasarlanan pomatlar da işinize yarayacaktır.
Ayak mantar tedavisine başlamadan hemen önce ayaklarının tamamının yıkanması ve kirden arıtılması gerekmektedir. Mantarın yer aldığı tırnaklar deri içinde kalmayacak şekilde kesilmektedir. Bu işlem sonrasında tırnak törpüleme gelmektedir. Ardından da mantar karşıtı ilaçların uygulaması gelmektedir. Günde birkaç kez yapılan ilaç uygulamaları ayakların iyileşmesine neden olacaktır.
Ayak mantarının meydana gelmemesi için dikkat edilmesi gereken en önemli konu temizliktir. Ayaklarınıza değer vererek ve temizliğine özen göstererek ayaklarınızda mantar oluşmamasına neden olabilirsiniz. Rahat ve ortopedik ayakkabı seçimi yaparak ve her gün aynı ayakkabıyı giymeyerek de ayak sağlığınızı koruyabilirsiniz. Ortopedik ayakkabılar kişiye özel olması ve farklı biri ile paylaşılmamalıdır.
Tırnak mantarı tedavisinde antifungal ilaçların bir kısmı ağız yolu ile hastaya verilmektedir. İlaçların dozları ise uzmanlarımız tarafından dikkatli bir şekilde ayarlanmaktadır. İlaç tedavisi genel olarak ağır enfeksiyonları kapsamamaktadır. Ayrıca yayılmış ayak mantar tedavisinde de ilaç tedavisine ek olarak farklı yöntemlerden yararlanılmaktadır.
Ayak mantarı tedavisinde ilaç alımı uzman önerisine göre değişmektedir. Bazı ilaçların alınması gereken süre iki hafta iken bazılarının on haftadır. Bu sürede mantar yayılım derecesi de değerlendirilmektedir.
Tedavide Hangi İlaçlar Kullanılır?
Ayak mantarı tedavisi için kullanılan ilaçlar çok çeşitlidir. Bu ilaçlar arasında en sık şunlar tercih edilmektedir:
- Mikonozaol,
- Terbinafin,
- Lotrimin AF,
- Butenafin,
Bu ilaçlar sayesinde mantar kolayca tedavi edilebilir. Bazı durumlarda ayak mantarı nedeniyle ortaya çeşitli komplikasyonlar çıkabilir. Ayakta şişme, ağrı ve yanma hisleri meydana gelebilir. Ayak mantarını önleme yollarından faydalanarak bu durumdan kurtulabilirsiniz.
Ayak Mantarında Antibiyotik Kullanılır mı?
Ayak mantarı tedavisinde antibiyotik ileri vakalar için kullanılabilir. Uzun süreli tedavilerde hastaların düzenli olarak anti biyotik kullanması gerekecektir. Tedavinin erken kesilmesi halinde mantarın dirence güçlenir. Bu durum tedavinin daha da güçleşmesi ile sonuçlanır. Bazı durumlarda, özellikle tedavinin çok geç kalındığı vakalar için kişinin hastaneden yatması ve damar yolu ile anti biyotik tedavisine başlaması gerekebilir. Mantar enfeksiyonunu önlemek için yapılması gerekenleri uygulayarak kişi tedavi sürecini çok daha rahat atlatabilir.
Ayak mantarı olan kişiler, ayaklarının günlük bakımına dikkat etmelidir. Ayrıca sık örülü pamuklu çoraplar giymelidir. Naylon çoraplar tercih edilmemelidir. Ayağı çok sıkan ayakkabılar tercih edilmemelidir. Ayakkabı seçimi çok dikkatli yapılmalıdır. Ayakların içinde rahat ettiği ayakkabıler giyilmelidir. Kişinin duştan çıktıktan sonra kullandığı havlu kesinlikle ona özel olmalıdır. Havluyu başka kimse kullanmamalıdır. Ortak terlik kullanımından da kaçınmak gerekir. Terlik kişisel bir eşyadır.
Doğal Yöntemler İşe Yarar mı?
Ayak mantarının tedavisinde doğal yaklaşımlar aşağıdaki maddelerde açıklanmıştır:
- Aktar üzerinden elde edilebilecek doğal çay ağacı ayaklarda meydana gelen mantarlara iyi gelen bir bitkidir. Bu bitkinin gece yatmadan önce bir pamuk ile enfekte olan bölgeye sürülmesi yarar sağlayacaktır. Mantar yayılan alanın boyutuna bağlı olarak ortalama 4 damla doz çay ağacı yağı uygulanabilmektedir. İşlemde alan rahatlayacak ve daha kolay iyileşecektir.
- Pamuk yardımı ile 4 damla beyaz sirke kullanımı mantarlı alanların temizlenmesi için ideal olacaktır. Beyaz sirke sayesinde tırnak mantarını hafifletebilirsiniz.
- Tırnak mantarı rahatsızlıklarının hafifletilmesi ve lokal bir temizlik sağlanması sirkeden yararlanılabilmektedir. Bir yemek kaşığı sirke ılık suda bekletilerek bir karışım elde edilebilmektedir. 15 dakika boyunca ayakta bekletilen bu karışım sorunlu bölgeye iyi gelecektir.
Yukarda yer alan yöntemlerin her biri evde uygulanabilecek kadar basittir. Yöntemler sayesinde ağrı ve sancı hafifletilebilmektedir. Ayak mantarının kökten çözülmesi için merkezimize gelerek uzmanlarımızdan destek alabilirsiniz.
Hangi Uzmana Başvurulmalı?
Ayak mantarı tedavisi için doktora gidecekseniz cildiye doktorunu ziyaret etmeniz gerekecektir. Hekim tedavi yapılması için mantar krem ya da sprey tercih edebilir. Bazı durumlarda hekimin oral olarak kullanılması gerekecek anti fungal ilaçların kullanılmasını da isteyebilir. İlaçlar mantar tedavisinin etkili olması için düzenli olarak kullanılmalıdır. Her gün aynı saatte kullanılacak olan ilaç sayesinde mantar hastalığı da ortadan kalkacaktır. Ayrıca temizlik ilkelerine de uyuyor olmak gerekir. Kişi ne kadar düzenli ilaç içiyor olursa olsun, eğer ayak temizlik ilkelerine dikkat etmiyorsa mantar oluşma riski oldukça yüksektir.
Tedavi Sonrasında Neler Beklenir?
Ayak mantarı tedavisinde sonuç şu şekilde görülebilmektedir:
- Tırnakların yüzeyi düzelecektir.
- Kişilerin yürüme bozuklukları var ise geçecektir.
- Ayak ve ellerde oluşan kötü koku işlem sonrasında düzelecektir.
- Tırnaklar ayak mantar tedavisi sonrasında sağlıklı bir şekilde uzamaya başlayacaktır.
- Tırnaklarda oluşan mantar kaynaklı sorunlar ortadan kalkacaktır.
Ayak mantarı tedavisi için merkezimize gelerek mantardan kısa süre içerisinde kurtulabilirsiniz.
Ayak Mantarının Komplikasyonları
Ayakta oluşan mantar komplikasyonları aşağıda detaylı olacak açıklanmıştır:
- Tırnak mantarı olan bölümün darbe ile açılması iltihaba neden olabilmektedir.
- Diyabet hastalarında görülen ayak mantarı doğrudan sinir ağını etkilemektedir.
- Kişilerde oluşan tırnak mantarının ağrılı olması durumunda kalıcı bir hasar meydana gelmektedir.
- Tırnak mantarının ilerlemesi durumunda yüksek ağrı meydana gelecektir.
Ayak Mantarı Nasıl Önlenir?
Ayak mantarı önlenmesi için önlemler alınması en az ilaç tedavisi kadar etkili olacaktır. Bu önlemlerden en etkili olanlar şu şekilde sıralanabilir:
- Çok terleyen kişiler mutlaka yanlarında yedek çorap almalılar.
- Ayakların nefes almasını sağlayan özel çoraplar tercih edilmelidir.
- Kesinlikle umumi duş gibi alanlarda çıplak ayakla dolaşılmamalıdır.
- Soyunma odalarında, havuzda, spor salonu gibi ortak kullanım olan alanda çıplak ayakla dolaşılmamalıdır.
- Ayaklar yıkandıktan sonra iyice durulanmalıdır.
- Kişisel olması gereken havlu ve tırnak makası gibi eşyalar kesinlikle paylaşılmamalıdır.
Ayak mantarı ayaklardaki cildin etkilenmesi ile ortaya çıkar. Tinea isimli mantar ayakta büyüdüğü zaman kişi ayak mantarına yakalanmış olur. Mantarı diğer kişiler doğrudan temas ile ya da dolaylı temas ile kişinin kapması mümkündür. Özellikle sıcak ve nemli olan alanlarda bu mantarlardan çok vardır.
Ayak Mantarı Hakkında Sık Sorulan Sorular
Ayak mantarı kendiliğinden geçer mi?
Genellikle geçmez. Mantar nemli ortamda çoğalmaya devam eder ve tedavi edilmediğinde yayılır. Erken dönemde uygun ürünlerle kontrol altına alınabilir; ilerlemiş vakalarda uzman değerlendirmesi gerekir.
Ayak mantarı bulaşıcı mıdır?
Evet. Ortak kullanılan havlu, terlik, çorap ile ve havuz, hamam, duş gibi nemli zeminlerde kolayca bulaşır. Aile içinde ayrı terlik ve havlu kullanılması önerilir.
Ayak mantarı tırnağa geçer mi?
Tedavi edilmeyen ayak mantarı zamanla tırnak yatağına ilerleyebilir ve tırnak mantarına dönüşebilir. Tırnak mantarının tedavisi çok daha uzun sürdüğü için erken müdahale önemlidir.
Ayak mantarında podolog ne yapar?
Podolog, mantarlı bölgedeki ölü ve kalınlaşmış dokuyu steril koşullarda temizleyerek uygulanan ürünlerin etkisini artırır, bakım planı oluşturur ve gerekli durumlarda dermatoloji hekimine yönlendirir.
