Mantarlı ayak bakımı dermatofit adı verilen mantarların yol açtığı ayak mantarında, hekimin koyduğu tanıya ve önerdiği tedaviye destek olarak yapılır. Mantar genellikle ayağın baş parmağının tırnağında meydana gelir. Mantarlar çok bulaşıcı oldukları için zamanla diğer tırnaklara da sıçrayabilirler. Mantarlar ağrı ya da sızı problemlerinin görülmesine neden olabilir. Bazı durumlarda bu belirtiler olmadan da mantar ilerleyebilir. Ayağında mantar olan kişiler yanma, su toplama, kaşınma, kızarıklık ve soyulma gibi durumlardan şikâyetçi olurlar. Sık görülen bu problem diğer insanlara bulaşabilir. Mantarlı ayak problemi genellikle erişkin erkeklerde ortaya çıkmaktadır. Bununla birlikte kadınlar ve 12 yaşın altında çocuklarda da mantar sorunu olabiliyor. Mantarlı ayak problemine neden olan farklı mantar türleri olduğu biliniyor. Hastalığa en çok neden olan mantar türünün parmak arası mantarı olarak da bilinen intertriginöz olduğu yapılan araştırmalarla ortaya konmuştur. Hekimin önerdiği tedavi ve düzenli mantarlı ayak bakımı ile şikâyetlerin kontrol altına alınması ve tekrarlama riskinin azaltılması hedeflenir.
Mantarlı Ayak Risk Faktörleri Nelerdir?
Mantarlı ayak için risk faktörleri şu şekilde sıralanabilir:
- Diyabetli olmak,
- Bağışıklığın düşük olması,
- Kuaför salonlarında ortak kullanılan manikür ve pedikür araç gereçlerinden faydalanmak,
- Halka açık soyunma odaları ve havuzları kullanmak,
- Çok sıkı ve kapalı ayakkabı giymek,
- Duştan sonra ayakları tam olarak kurutmamak,
- Ayakların nemli kalması,
- Nemli ve sıcak ortamlarda vakit geçirmek mantarlı ayakların risk faktörleri arasında yer almaktadır.
Bu noktalara dikkat ederek çeşitli önlemler alabilirsiniz. Bu sayede ayak mantarı problemiyle karşılaşma riskini azaltabilirsiniz.
Mantarlı Ayak Risk Belirtileri Nelerdir?
Mantarlı ayak için belirtiler şu şekilde sıralanabilir:
- Ayakta içi su dolu yaralar olması,
- Ayak tabanında kepeklenme olması,
- Hoş olmayan bir koku gelmesi,
- Cildin pullu ve kırık olması,
- Ayakta yanma hissi,
- Ayakta kırmızı döküntü olması,
- Ayağın sürekli kaşınması ayak mantarının en tipik belirtileri arasında yer alıyor.
Ayak mantarı belirtileri görüldüğü zaman en kısa zamanda hekime başvurulması gerekiyor; tanıyı hekim koyar ve tedaviye hekim karar verir. Aksi halde mantar tırnaklara sıçrayarak gelişimine devam edebiliyor. Mantar nedeniyle deride bütünlük bozulabiliyor. Bu durum dışarıdan gelen bakterilerin daha şiddetli enfeksiyona neden olmasıyla sonuçlanabiliyor. Selülit ve lenfanjit gibi durumlar mantardan kaynaklı ikincil enfeksiyonlar olarak biliniyor. Ayak mantarına sahip olan kişilerin aynı havluyu kullanmaması gerekiyor. Çünkü mantar yüksek oranda bulaşıcılık riski taşıyor.
Mantarlı Ayak Tedavisi Hekim Tarafından Nasıl Yapılır?
Mantarlı ayak için tedavi hekim tarafından planlanır ve ilk olarak hekimin fizik muayene yapması gerekir. Tanı konması için hekim, deri döküntüsünden kazıntı alınmasını ve mikroskop altında incelenmesini isteyebilir. Mantar enfeksiyonunun erken dönemde hekim tarafından tanınması avantaj sağlar. Bu durumda hekim, deri üzerine sürülen bir krem önerebilir. Mantarlı ayak tedavisi yapılsa bile hastalığın tekrar etme olasılığı oldukça yüksektir. Eğer kişide ileri dönem mantar enfeksiyonu varsa, krem tedavisi yeterli olmayabilir. Bu vakalar için mantarlı ayak bakımı da tek başına yeterli olmayacaktır. Bunun yerine hekim, ağızdan alınan mantar ilaçlarının kullanılmasını önerebilir. Eğer mantar tırnağı iyice tutmuşsa bu durum tedaviyi zorlaştıracaktır. Kullanılacak ilaca, dozuna ve tedavi süresine yalnızca hekim karar verir. İlaç tedavisi PODOES’te uygulanmaz; podolojik bakım yalnızca hekimin planladığı tedaviye eşlik eder.
Uzun süreli tedavi yapılırken kişinin hekimin önerdiği ilaçları düzenli kullanması gerekir. Eğer tedavi erkenden kesilirse, mantarın yeniden gelişme ihtimali yüksektir. Eğer mantar için tanı geç konmuşsa ve vaka kronikse, hekim hastanede yatışı ve damar yoluyla antibiyotik tedavisini gerekli görebilir.
Mantarlı Ayak Bakımı için Öneriler Nelerdir?
Mantarlı ayak için bakım önerileri şu şekilde sıralanabilir:
- Ortak terlik ve havlu kullanılmamalıdır.
- Ayakların günlük bakımı yapılmalıdır.
- Hekimin önerdiği mantar önleyici pudra ya da spreyler ayak ve ayakkabıların içinde kullanılabilir.
- Pedikür seti kişiye özel olmalıdır.
- Çoraplar günlük değiştirilmelidir.
- Sık örülü çoraplar giyilmelidir.
- Ter çeken pamuklu çoraplar tercih edilmelidir.
- Özellikle yazın sıcak aylarda uzun süre sıkı ayakkabı giyilmemelidir.
- Duş aldıktan sonra ayaklar iyice kurulanmalıdır.
- Spor merkezinde, evde ve diğer ortak kullanım alanlarında ıslak zeminlere çıplak ayakla basılmamalıdır.
Mantarlı Ayağın Görsel Belirtileri Nelerdir?
Mantarlı ayağın görsel belirtileri şu şekilde sıralanabilir:
- Ayak tırnakları kalınlaşır.
- Tırnakların renginde değişme olur.
- Tırnakların soyulması ve hatta ileri durumlarda tırnak kaybı olabilir.
- Ayak parmakları arasında yarılmalar meydana gelebilir.
- Ayak parmakları arasında soyulmalar ve iltihaplı görünüm olabilir.
- Ayaklar kaşınır.
- Ayakta içi dolu küçük kabartılar meydana gelebilir.
- Ayakta kızarma ve takiben yaralar olur.
- Ayak tabanında kepeklenmeler olur.
Mantarlı ayaktan sonra tırnak mantarı gelişimi söz konusu olabilir. Bu nedenle mantarlı ayağın belirtileri olarak tırnak mantarı belirtilerinin tümü de gösterilmektedir.
Mantarlı Ayağa Neden Olan Mantar Türleri Nelerdir?
Mantarlı ayağa neden olan mantar türleri başında inter triginöz form gelmektedir. Parmak arası mantarı olarak da bilinen türdür. Parma ağı enfeksiyonu görülmesine neden olur. Genellikle bu mantar ayağın 4. Ya da 5. Parmağında görülmektedir. Mantarın olduğu yer beyaz bir görünüm alır. Ayak tabanına yayılma gözlemlenebilir. Bu mantar türü yanma, pullanma ve kaşıntı şikayetlerinin ortaya çıkmasına neden olur.
Hiper kerodik form, ayakta kuru bir görünüme neden olur. Hem ayağın altında hem de yan deride pullanma olabilir. Bu mantar derinin kalınlaşmasına yol açar. Ayak derisi ileri durumlarda tamamen yırtılabilir. Vezikülü büllöz form adı verilen mantar türü, en nadir rastlanılan türdür. Genellikle kendini ayak altı derisinde su toplaması ile belli eder. Bu kabarcıklar patlar. Ayağın hem üst, hem yan hem de taban kısmında görülür. Nadiren parmak aralarında da görülebilir.
Ayak Mantarı Nasıl Bulaşır?
Ayak mantarının bulaşması kişiden kişiye ya da eşyadan kişiye olabilir. Ortak kullanılan alanlardan ve hayvanlardan bile mantar bulaştığı bilinmektedir. Bulaşma için direkt temas gerekebilir. Bunun dışında hamam, plaj, havlu, küvet, soyunma odası, duş teknesi, terlik, ayakkabı gibi yüzeylerden de bulaşma olduğu bilinmektedir. Eğer ayağınız sık terliyorsa, ayak mantarına yakalanmak için risk altındasınız demektir. Çünkü mantarlar nemli ortamlarda yaşamayı ve üremeyi severler. Mevsime uygun çorap ve ayakkabı tercihi yapmak ayağın nemlenmesine neden olabilir. Bu durum ayak mantarı görülmesiyle sonuçlanabilecektir. Bazı ayaklar genetik olarak terlemeye meyilli olabilir. Bu durumda ayağı kuru tutmak için çözümler aramak gerekir.
Uzun süre ayakkabı giymek zorunda olmak, ıslak ayakların nemli olması, ayakların iyi durulanmaması mantar üremesi için uygun koşulları oluşturmaktadır. Kişi başka bir yerden mantar kapmadan da mantar hastalığına yakalanabilir. Mantar kapan kişinin bu durumu fark eder etmez gerekli önlemleri alması önem taşır. Aksi halde daha ciddi ikincil enfeksiyonlar oluşabilir.
Ayak Mantarı Temizleme İşlemi Nasıl Yapılır?
Ayak mantarının temizlenmesi sırasında en önemli nokta tırnağın ve cildin zarar görmemesidir. Hekimin önerdiği tedavi sona erene dek kişinin ortak kullanılan terlik vb. giymekten kaçınması gerekir. Kişi daha önceden giydiği terlikleri ve ayakkabıları sirkeli su içinde bekletebilir. Mantarlı ayak bakımı aksatılmadan yapıldığında, hekimin önerdiği tedaviyle birlikte şikâyetlerin azalmasına yardımcı olabilir.