Diyabetik el ayak bakımı yapılacak olan kişinin ayakları önce dikkatli bir ön değerlendirmeden geçer. Kişinin ayak tabanı, parmak araları, tırnak kenarları detaylı şekilde incelendikten sonra sıra diyabetik el ayak bakımına gelir. Diyabetli kişilerin ayaklarında dolaşım bozukluğu ve buna bağlı olarak his kaybı görülebilir. Tırnak kalınlaşması ve tırnak batması gibi problemler diyabetli kişilerde daha sık görülmektedir. Tırnak batması olmaması için tırnakların dikkatlice düz kesilmesi önemlidir. Tırnak köşeleri sivri bırakılmamalıdır. Tırnak uçları törpülenir ve tırnak yüzeyleri freze uçlar kullanılarak düzeltilir. Diyabetli kişilerin tırnak problemleri yaşama riski yüksektir. Kişilerin tırnak sorunu varsa uygun zamanda bakım yapılması gerekir. Bu bakım yapıldıktan sonra ayak altı bakımına geçilir. Diyabetli kişilerin büyük çoğunluğunda ayak altı derisi incelmiştir. Buna bağlı olarak ayak altı derisi hassastır. Topukta yer yer kalınlaşmalar da görülebilmektedir. Ayak altı için bakım yapılırken diyabetli kişilere uygun kremler kullanılır. Diyabetli kişilere ayak bakımı yapan podoloğun bu konuda eğitimli olması ve bakım sırasında cildi zedelememeye özen göstermesi gerekir. PODOES’te yapılan uygulama koruyucu podolojik bakımdır. Diyabetik ayak yarasının tedavisi hekime aittir; yara, renk değişikliği ya da enfeksiyon bulgusu varsa vakit kaybetmeden hekime başvurulmalıdır.
Diyabetik El Ayak Bakımı Öncesinde Nelere Dikkat Etmek Gerekir?
Diyabetik el ayak bakımında dikkat edilmesi gerekenler başında kişinin ayakta ya da elde his kaybı olup olmadığı gelmektedir. Kendinizi dinleyin, bu bölgelerde karıncalanma, yanma, uyuşma vb. problemler yaşıyor musunuz? Bu belirtiler diyabete bağlı olarak sinirlerin etkilenmeye başladığına işaret edebilir. Ayakların soğuk olması, ayak renginin soluk ya da mor olması, ayaklarda şiddetli ağrı olması ise ayağa yeterli miktarda kan gitmediğini düşündürebilir. Elbette bütün bu durumlara farklı nedenler de yol açabilir; nedeni hekim değerlendirir. Bu belirtilerden biri varsa bakım öncesinde mutlaka hekime başvurun. Podolojik bakım, hekimin değerlendirmesinin ardından multidisipliner bir yaklaşımla planlanır.
Bakımı yapacak olan kişinin podolog olmasına özen gösterin. Ayağınız ve eliniz dikkatlice değerlendirildikten sonra bakıma başlanmalıdır. Bakımın hijyenik ortamda yapılması gerekir. Podoloğun diyabetli kişilerin ayak bakımı konusunda eğitimli olması da önemlidir. Bu noktalara dikkat edilmesi, bakımın güvenli şekilde yapılmasına yardımcı olur.
Diyabetik El Ayak Bakımı Sonrasında Ayakkabı Seçimi Nasıl Yapılır?
Diyabetik el ayak bakımından sonra ayakkabı seçimi için akşam üstü alışverişe gidilmesi tavsiye edilmektedir. Çünkü bu zamanda ayaklar en şişkin halini alır. Bu şekilde size en rahat ayakkabıyı seçebilirsiniz. Ayakkabıyı seçerken ayakkabının ayak şeklinde olduğundan emin olun. Yanlış ayakkabı seçimi yapmanız diyabetik el ayak bakımının olumlu etkilerinin yok olmasına neden olabilir. Bir ayakkabı seçimi yaparken onu moda olup olmamasına göre yapmayın. Ayakkabı seçiminde dikkat edilmesi gereken diğer noktalar şu şekilde sıralanabilir:
- Bağcıkları ya da cırt cırtlı ayakkabıları seçin. Bu şekilde ayak ayakkabı içinde daha rahat durur.
- Ayakkabı burnu, ayak parmaklarının ayakkabı içerisinde yeteri miktarda hareket etmesine olanak tanımalıdır.
- Ayakkabı topuğu 5 cm’den daha az olmalıdır.
- Ayakkabı tabanı düz ve yumuşak olmalıdır.
- Yüksek topuklu ayakkabılardan kaçının.
- Eğer seçtiğiniz ayakkabı ayakta yanmaya ve su toplanmasına neden oluyorsa bu ayakkabıyı bir daha giymeyin.
Diyabetik El Ayak Bakımı Sonrasında Çorap Bakımı Nasıl Yapılır?
Diyabetik el ayak bakımında çorap seçimi yapılırken mümkün olduğu kadar emici kumaşları tercih ettiğinizden emin olun. Pamuklu çorapları tercih edin ve naylonlu çorapları giymekten kaçının. Çorapların lastiği çok sıkı olmamalıdır. Lastiklerin çok sıkı olması, ayak bileğine ve baldıra giden kan akışının azalmasına neden olabilir. Eğer çorabın dikişleri çok kabaysa bunları ters düz ederek giyin ya da hiç giymeyin. Çoraplarınızın mümkün olduğu kadar açık renk olmasını tercih etmeniz önerilmektedir. Her akşam çorabı çıkartırken çorabı kontrol edin. Eğer ayağınızda yara varsa, bu yaralar çorapta mutlaka iz bırakacaktır. Diyabetiklerin çorap seçiminin en az ayak bakımı kadar önemli olduğu unutulmamalıdır.
Diyabetik El Ayak Bakımında Tırnaklar Nasıl Olmalıdır?
Diyabetik el ayak bakımında tırnaklar mutlaka aşağıdaki şartları karşılıyor olmalıdır:
- Kişi tırnağına erişebilmelidir.
- Tırnaklar çok kısa kesilmemelidir.
- Tırnaklar doğru kesim tekniği kullanılarak kesilmelidir.
- Ellerinde kişinin tırnak makasını kullanmasına engel durum olmamalıdır.
- Kişinin tırnakları için kendine bakım yapabilecek durumda olması gerekir.
- Tırnakların kesimi için en uygun zaman banyodan sonrasıdır. Çünkü sıcak su, tırnakların yumuşamasını ve daha kolay kesilmesini sağlayacaktır.
- Tırnak kesilirken bu iş için özel olarak üretilen tırnak kesme makinesinin kullanılması gerekir.
- Tırnakların asla ayak parmağı ucundan daha uzun uzamasına izin verilmemelidir. Bu durum ayak yaralarının oluşmasına davetiye çıkaracaktır.
- Tırnaklar hafifi kıvrımlı ya da düz şekilde kesilebilir.
- Tırnakların içinde yer alan kirler varsa bunları temizlemek için yumuşak fırça kullanılmalıdır.
- Tırnak ter bir hamlede kesilmemelidir. Küçük parçalar halinde yavaş kesim yapmak gerekir.
- Tırnak kesilirken tırnak yatağında deformasyona neden olunmamalıdır.
- Tırnak kesimi düzenli olarak yapılmalıdır.
Diyabetikler El Ayak Bakımı Nasıl Yapabilir?
Diyabetik el ayak bakımının yapılması kişinin ayaklarını yıkaması ile başlar. Ayaklar her gün yıkanmalıdır. Yıkama sonrasında parmak aralarının kuru kalması sağlanmalıdır. Yıkama sırasında cildi kurutmayan sabunları tercih edin. Sabunlama sonrasında ıslak yer kalması halinde mantarlara davetiye çıkarmış olursunuz. Parmakları kurularken parmakları ayırın. Kaba hareketler yapmayın. Aksi halde parmak arasında bulunan narin derinin yırtılmasına ve zarar görmesine neden olabilirsiniz. Ayaklar uzun süre suda kalmamalıdır. Bu durum ayak derisinin kurumasına ve çatlakların oluşmasına neden olur. Özellikle diyabetli kişilerin ayak derisi zaten kuru olma eğilimindedir. Bu da çatlak oluşumuna ve çatlaktan içeriye mikrop girmesine neden olabilir. Bu mikroplar ciddi enfeksiyon problemine neden olabilmektedir. Kuru olan ayaklar için düzenli olarak nemlendirici krem kullanımı tavsiye edilmektedir. Nemlendirici krem seçiminin doğru yapılması önemlidir.
Eğer tırnaklarınızda olağan dışı renk değişmeleri, çizgiler vb. görüyorsanız mutlaka hekime başvurun. Unutmayın ki tırnak mantarı gibi durumlar diyabetli kişilerde enfeksiyon riskini artırabilir. Kişinin kendi kendini tedavi etmeye çalışması yanlıştır. Tanıyı hekim koyar ve tedaviyi gerekli muayeneleri yaptıktan sonra hekim planlar; podolog ise yalnızca tırnak ve deri bakımını yapar; ilaç ya da tedavi önermez.
Diyabetik El Ayak Bakımında Metabolik Kontrol Nedir?
Diyabetik el ayak bakımında metabolik kontrol kan şekeri düzeyinin yerinde tutulmasını ifade eder. Bununla birlikte kan basıncı, kolesterol ve diğer değerler de olması gerektiği seviyede olmalıdır; bu değerlerin takibi ve hedefleri hekim tarafından belirlenir. Sigara ve alkol kullanımı olmamalıdır. Ayakkabı seçimine dikkat edilmelidir. Kan şekerinin ani düşmesi de sağlık açısından ciddi bir risktir. Bu yüzden hekiminizin önerileri doğrultusunda yanınızda şekerli bir şeyler bulundurmaya özen gösterin. Bunların hepsi metabolik kontrolü ifade etmektedir. Vücut içinde düzenin sağlanması için gerekli davranışların sergilenmesi önemlidir.
Davranış kontrolü, kontrolle ilgili bütün önerilere uyulması ve bunların alışkanlığa çevrilmesi olarak tanımlanabilir. Diyabetli kişilerin ayaklarında yara oluşma eğilimi vardır. Yara iyileşmesi geç ve güç olabileceği için koruyucu amaçla düzenli diyabetik el ayak bakımı önem taşır. Ayakta yara oluştuğunda ise tedavi hekim tarafından yapılır; podolojik bakım yara tedavisinin yerini tutmaz.