Ayak sağlığıyla ilgili sorunların büyük bölümü, aslında iyi niyetle yapılan yanlış uygulamalar yüzünden büyür. Kuaförde çıkarılan bir batık, ponza taşıyla incelten bir topuk veya ojeyle kapatılan mantarlı bir tırnak; kısa vadede rahatlatıp uzun vadede sorunu derinleştirir.
Bu yazıda ayak bakımında en sık karşılaştığımız hataları ve her birinin doğrusunu podoloji bakış açısıyla anlatıyoruz.
Tırnak Mantarı Tedavisinde Sık Yapılan Hatalar
Tırnak mantarı tedavisi hekim tarafından planlanır; sanılanın aksine yalnızca mantar karşıtı (antifungal) tırnak damlası kullanmak her zaman yeterli olmayabilir. İlerlemiş durumlarda hekim, ağızdan alınan ilaçlar da önerebilir. Hekimin önerdiği damlanın tırnağa ulaşabilmesi için kalınlaşmış ve deforme olmuş tırnak yüzeyinin podolojik bakımla inceltilip temizlenmesi yardımcı olabilir. Deforme tırnak sünger gibi bir yapıya sahiptir ve bu yapı mantarın sevdiği ortamı oluşturur. Bu nedenle ayak bakımı doğru şekilde yapılarak tırnağın temiz ve kuru kalması sağlanmalıdır.
Mantar Yüzünden Tırnağın Çektirilmesi
Tırnak çekilmesi tırnağın kalıcı olarak zarar görmesine neden olabilir. Batık tırnaklar ve özellikle mantarlı tırnaklar için tırnak çektirme yoluna giden kişilerin sayısı az değildir. Tırnağın çekilmesi sorunun nedenini her zaman ortadan kaldırmaz; yeni çıkan tırnak yine sorunlu uzayabilir. Çekim sırasında tırnak yatağı zarar görebilir ya da yeni tırnak daha bozuk bir şekilde uzayabilir; bu da tırnak batması gibi başka sorunlara zemin hazırlayabilir. Tırnak çekimine yalnızca hekim karar verir. Mantarlı ya da batık tırnaklarda, hekim değerlendirmesiyle birlikte podolojik bakım da bir seçenek olabilir. Podolog, tırnağın durumunu değerlendirir ve uygun bakımı planlar; tanı ve tedavi ise hekimin alanıdır ve bakım, hekimle multidisipliner bir anlayışla sürdürülür.
Tırnak Mantarı Tedavisinde Doğru Yaklaşım Nedir?
Tırnak mantarı tedavisinde doğru yaklaşım, tanının ve ilaç tedavisinin hekim tarafından belirlenmesi ve buna düzenli podolojik bakımın eşlik etmesidir. Podolojik bakımla deforme olan kısım ayrıntılı biçimde inceltilip temizlenir; böylece hekimin önerdiği antifungal ürünlerin tırnağa ulaşması kolaylaşabilir. Hangi ürünün ne kadar süre kullanılacağına hekim karar verir. Ayrıca ayaklar ıslandıktan sonra iyice kurulanmalıdır. Bunun için saç kurutma makinesinin soğuk ayarından yardım alınabilir. Mantarlı tırnağı yalnızca havluyla kurulamak yeterli olmayabilir; süngerimsi yapısıyla nemi tutan tırnak, mantarın çoğalmasına uygun ortam oluşturur.
Nasır ve Siğil Birbirinden Nasıl Ayırt Edilir?
Nasır ve siğilin ayırt edilmesi sanıldığı kadar zor değildir. Aşağıdaki maddelere dikkat ederek ayağınızdakinin siğil mi yoksa nasır mı olduğunu anlayabilirsiniz:
- Siğil sadece yanlardan sıkmanız halinde acırken nasırlar üzerine ne zaman basarsanız o zaman acır.
- Genellikle siğillerin üzerinde siyah noktalar şeklinde kanamalar vardır ancak nasır üzerinde kanama olmaz.
- Nasırda cildin kalınması ile cildin dokusunda bozulma meydana gelmez. Ancak parmak izi gibi cilt şekli kalır. Siğilde ise yanmış ya da su toplanmış gibi cilt izi bulunur.
Ayak bakımına başlamadan önce sorunun doğru şekilde belirlenmesi gerekir. Tanıyı dermatoloji uzmanı hekim koyar ve buna uygun tedaviyi planlar.
Nasır ve Siğil Tedavilerinin Karıştırılması
Nasır ve siğil tedavisinde kişiler genellikle yöntemleri birbirine karıştırmaktadır. Nasır, sürtünmeden ya da fazla basınçtan dolayı ortaya çıkar ve ciltte kalınlaşma vardır. Nasır düzenli podolojik bakımla alınır ve nedeni ortadan kaldırılırsa tekrarlama riski azalır. Siğilde ise virüs söz konusudur ve bulaşıcıdır. Siğilin tanısı ve tedavisi dermatoloji hekimi tarafından yapılır; bu nedenle siğil şüphesinde mutlaka hekime başvurulmalıdır.
Nasır Bandı ile Tedavi Denemek
Nasır için nasır bandı kullanarak tedavi yapılması sakıncalı olabilir. Çok yaygın uygulanan bir yöntem olsa da bazı sakıncaları bulunur. Nasır bandının içindeki salisilik asit, nasırlı dokunun ve çevresindeki sağlıklı derinin tahriş olmasına, yanmasına neden olabilir. Nasırın nedenine yönelik bir etkisi olmaz. Bandın boyası deriyi de boyar; bu nedenle nasırlı bölge temizlenirken canlı dokunun nasırlı dokudan ayırt edilmesi zorlaşır. Önce nasır bandının verdiği zararın giderilmesi, ardından nasırın alınması gerekir. Nasır için ayak bakımı konusunda podologa başvurabilirsiniz. Kendi başınıza ayağınıza müdahale etmeniz mevcut durumun daha kötü bir hâl almasına neden olabilir.
Topuklara Ponza Yapılması
Topuklara ponza yapılması sanılanın aksine ayak sağlığı için faydalı değildir. Banyodan sonra ponza uygulanması uzun süre su içinde kalan cildin kabarmasına neden olur. Yani bu işlemde canlı doku ile ölü doku birbirine karışmış haldedir. İkisini ayırt etmek mümkün değildir. Ayakların suyun içinde bekletilerek yapıldığı pedikürde de aynı şey geçerlidir. Topuklara ponza yaparken aslında ölü derilere müdahale etmek isterken, siz canlı deriye de müdahale etmiş yani ona zarar vermiş olursunuz. Canlı dokuya müdahale etmeniz nedeniyle doku kendini saldırı altında hisseder ve kendini korumaya almak ister. Kendini korumaya almak istediği için de kalınlaşır. Bu nedenle topuklara ponza yapılmamalıdır.
Batık Tırnağın Kuaförde Çıkarılması
Batık tırnağın kuaförde çıkarılması iyi bir fikir değildir. İlk yapıldığında anlık bir rahatlama yaşanabilir; ancak bu, yöntemin doğru olduğu anlamına gelmez. Tırnak yeniden uzadığında aynı yerde tekrar batma eğilimi gösterir. Yani şikâyetin nedeni ortadan kalkmış olmaz ve sürekli batık çıkarmayı gerektiren bir döngüye girilir. Kuaförde batık tırnağın çıkarılmasının başka sakıncaları da vardır. Örneğin gerekli sterilizasyon sağlanmazsa tırnağın virüslere ve bakterilere maruz kalma olasılığı yüksektir. Batık tırnak için kuaför yerine podologa başvurmanız gerekir; iltihap, akıntı ya da şiddetli ağrı varsa önce hekime başvurulmalıdır. Podolojik bakımda, tekrarlama riskini azaltmak için tırnak teli (ortez) uygulamasından yararlanılabilir.
Evde Ayak Bakımı için İpuçları
Evde ayak bakımı ipuçlarından bazıları şu şekilde sıralanabilir:
- Ayaklarınızı her zaman kuru tutun.
- Çoraplarınızı sık sık değiştirin.
- Naylon çoraplar giymeyin. Pamuklu çoraplar tercih edin.
- Ayaklarınıza masaj yapmayı ihmal etmeyin.
- Ayaklarınızı her gün su ve sabun kullanarak yıkayın.
- Özellikle parmak aralarının iyice kurulandığından emin olun.
- Tırnaklarınızı düz ve kısa kesmemeye özen gösterin.
- Profesyonel ayak bakımı yapan kişilerden hizmet alın.
- Ayak bakımında doğru bilinen yanlışlardan Doğru bakım tekniklerini uygulayın.
- Doğru ayakkabı seçimi yapın.
Sık Sorulan Sorular
Ayak bakımı kuaförde yaptırılabilir mi?
Kozmetik pedikür kuaförde yapılabilir; ancak batık tırnak, nasır, siğil veya mantar gibi sağlık sorunlarına kuaförde müdahale edilmemelidir. Bu sorunlarda tanı ve tedavi hekim tarafından yapılır; podolojik bakım ise steril koşullarda podolog tarafından uygulanmalıdır.
Nasır bandı kullanmak zararlı mı?
Nasır bantları asit içerir ve sağlıklı dokuya da zarar verebilir. Özellikle diyabet ve dolaşım bozukluğu olanlarda yara ve enfeksiyona yol açabileceği için önerilmez.
Ojeli tırnakta mantar fark edilir mi?
Oje tırnağı kapattığı için sararma ve kalınlaşma geç fark edilir; ayrıca nemli ortam mantarın çoğalmasını kolaylaştırır. Tırnakların düzenli olarak ojesiz kontrol edilmesi önerilir.
Evde ayak bakımı için en güvenli yöntem nedir?
Ilık suyla yıkamak, iyice kurulamak (özellikle parmak aralarını), düzenli nemlendirmek ve tırnakları düz kesmek. Kesici aletlerle sert dokuya müdahale etmemek en önemli kuraldır.
